(1)మరీచి కొడుకు కశ్యప ప్రజాపతి. బ్రహ్మదేవుడి కుడి చేతి బొటన వేలి నుండి దక్షుడు అనే పురుషుడు, ఎడమచేతి బొటన వేలి నుండి ధరణి అనే స్త్రీ జన్మించారు. వారు ఇరువురికి వెయ్యి మంది మహా రుషులు జన్మించారు. (2)బ్రహ్మ మానస పుత్రులలో రెండవ వాడైన అంగిరుసున కు, ఉతధ్యుడు, బృహస్పతి, సంవర్తుడు అనే కొడుకులు పుట్టారు. బృహస్పతి దేవతలకు గురువు ఐనాడు. (3).అత్రి అనే మానసపుత్రునికి అనేక మంది మహా మునులు జన్మించారు.(4) పులస్త్యుడు అనే బ్రహ్మ మానసపుత్రునకు, రాక్షసులు జన్మించారు. (5)పులహుడు అనే మానస పుత్రునకు, కిన్నరలు, కింపురుషులు జన్మించారు.(6)క్రతువు అనే మాన సపుత్రునకు పక్షి జాతి పుట్టింది.

విరాటపర్వ - అధ్యాయ 035

॥ శ్రీః ॥
4.35. అధ్యాయః 035
Mahabharata - Virata Parva - Chapter Topics
సుశర్మణా యుద్ధే విరాటస్య గ్రహణం ॥ 1 ॥ భీమేన యుధిష్ఠిరచోదనయా విరాటస్య మోచనపూర్వకం సుశర్మణో బంధనం ॥ 2 ॥ యుధిష్ఠిరేణ కరుణయా సుశర్మణో విమోక్షణం ॥ 3 ॥
Mahabharata - Virata Parva - Chapter Text

వైశంపాయన ఉవాచ। 4-35-0x(3134)(29812)
తమసాఽభిప్లుతే లోకే రజసా చైవ భారత।
వ్యతిష్ఠంత ముహూర్తం తే వ్యూఢానీకాః ప్రహారిణం ॥ 1 ॥ 4-35-1(29813)
తతోఽంధకారం ప్రణుదన్నుదతిష్ఠన్నిశాకరః।
కుర్వాణో విమలాం రాత్రిం దర్శయన్క్షత్రియాన్రణే ॥ 2 ॥ 4-35-2(29814)
తతః ప్రకాశమాసాద్య పునర్యుద్ధమవర్తత।
ఘోరరూపం తదా తేషామవేక్ష్య తు పరస్పరం ॥ 3 ॥ 4-35-3(29815)
తథైవ తేషాం తుములాని తాని క్రుద్ధాని చాన్యోన్యమభిద్రవంతి।
గదాసిపట్టైశ్చ పరశ్వథైశ్చ ప్రాసైశ్చ తీక్ష్ణాగ్రసుధౌతధారైః ॥ 4 ॥ 4-35-4(29816)
బలం తు మాత్స్యస్య బలేన రాజా సర్వం త్రిగర్తాధిపతిః సుశర్మా।
ప్రమథ్య జిత్వా చ నిపీడ్య మత్స్యాన్విరాటమోజస్వినమభ్యధావత్ ॥ 5 ॥ 4-35-5(29817)
మత్తావివ వృషౌ తౌ తు గజావివ మదోద్ధతౌ ।
సింహావివ గజగ్రాహౌ శక్రవృత్రావివోద్ధతౌ ॥ 6 ॥ 4-35-6(29818)
ఉభౌ తుల్యబలోత్సాహావుభౌ తుల్యపరాక్రమౌ।
ఉభౌ తుల్యాస్రవిక్షేపావుభౌ యుద్ధవిశారదౌ ॥ 7 ॥ 4-35-7(29819)
తౌ నిహత్య పృథగ్ధుర్యానుభయోః పార్ష్ణిసారథీ ।
ఆస్తాం తుల్యధనుర్గ్రాహౌ కృష్ణకంసావివోద్ధతౌ ॥ 8 ॥ 4-35-8(29820)
తతః సుశర్మా త్రైగర్తః సహ భ్రాత్రా సువర్మణా।
అభ్యద్రవన్మత్స్యరాజం రథవ్రాతేన సర్వశః ॥ 9 ॥ 4-35-9(29821)
తతో రథాభ్యాం ప్రస్కంద్య భ్రాతరౌ క్షత్రియర్షభౌ।
గదాపాణీ సుసంరబ్ధౌ సమభ్యద్రవతాం జవాత్ ॥ 10 ॥ 4-35-10(29822)
సుశర్మా పరవీరఘ్నో బలవాన్వీర్యవాన్గదీ।
విరథం మత్స్యరాజానం జీవగ్రాహమథాగ్రహీత్ ॥ 11 ॥ 4-35-11(29823)
తమున్మథ్య సుశర్మా తు యువతీమివ కాముకః।
స్యందనం స్వం సమారోప్య ప్రయయౌ భీమవిక్రమః ॥ 12 ॥ 4-35-12(29824)
తస్మిన్గృహీతే విరథే విరాటే బలవత్తరే।
బలం సర్వం విభగ్నం తన్నిరుత్సాహం నిరాశకం ॥ 13 ॥ 4-35-13(29825)
ప్రాద్రవంత భయాన్మాత్స్యాస్త్రిగర్తైరర్దితా రణే ।
విదిక్షుః దిక్షు సర్వాసు పలాయంతి చ యాంతి చ ॥ 14 ॥ 4-35-14(29826)
తేషు విద్రాంవ్యమాణేషు కుంతీపుత్రో యుధిష్ఠిరః।
అభ్యభాషత ధర్మాత్మా భిమసేనమరిందమం ॥ 15 ॥ 4-35-15(29827)
మాత్స్యరాజస్త్రిగర్తేన పరామృష్టః సుశర్మణా।
తం మోక్షయ మహాబాహీ మా గమద్ద్విషతాం వశం ॥ 16 ॥ 4-35-16(29828)
భీమసేనః మహాబాహో గృహీతం తు సుశర్మణా।
త్రాయస్వ మోచయ క్షిప్రమస్మత్ప్రీతికరం నృపం ॥ 17 ॥ 4-35-17(29829)
ఉషితాః స్మ సుఖం సర్వే సర్వకామైః సుపూజితాః।
భీమసేన త్వయా కార్యా తస్య వాతస్య నిష్కృతిః ॥ 18 ॥ 4-35-18(29830)
వైశంపాయన ఉవాచ। 4-35-19x(3135)
తం తథావాదినం తత్ర భీమసేనో మహాబలః।
అభ్యభాషత దుర్ధర్షో రణమధ్యే యుధిష్ఠిరం ॥ 19 ॥ 4-35-19(29831)
అహమేనం పరిత్రాస్యే శాసనాత్తవ పార్థివ।
పశ్యేదం సుమహత్కర్మ యుధ్యతో మమ శత్రుభిః ॥ 20 ॥ 4-35-20(29832)
స్వబాహుబలమాశ్రిత్య పరేషామసమం రణే।
ఏకాంతమాశ్రితో రాజంస్తిష్ఠ త్వం భ్రాతృభిః సహ ॥ 21 ॥ 4-35-21(29833)
అయం వృక్షో మహాశాఖో గిరిమాత్రో వనస్పతిః।
అహమేనం సమారుజ్య పోథయిష్యామి శాత్రవాన్ ॥ 22 ॥ 4-35-22(29834)
వైశంపాయన ఉవాచ। 4-35-23x(3136)
తం మత్తమివ మాతంగం వీక్షమాణం వనస్పతిం।
అబ్రవీద్భ్రాతరం వీరం ధర్మరాజో యుధిష్ఠిరః ॥ 23 ॥ 4-35-23(29835)
భీమ మా సాహసం కార్షీస్తిష్ఠత్వేష వనస్పతిః ॥ 24 ॥ 4-35-24(29836)
మా త్వాం వృక్షేణ కర్మాణి కుర్వంతమతిమానుషం ।
జనాః సమవబుధ్యేరన్భీమోఽయమితి భారత ॥ 25 ॥ 4-35-25(29837)
మా గ్రహీస్త్వమిమం వృక్షం సింహనాదం చ మా నద।
కర్మణా సింహనాదేన విజ్ఞాస్యంతి జనా ధ్రువం ॥ 26 ॥ 4-35-26(29838)
ఇమం వృక్షం గృహీత్వా త్వం నేమాం సేనామభిద్రవ ।
వృక్షం చ త్వాం రుజంతం వై విజ్ఞాస్యతి జనో ధ్రువం ॥ 27 ॥ 4-35-27(29839)
అన్యదేవాయుధం గృహ్య ప్రతిపద్యస్వ మానుషం।
చాపం వా యది వా శక్తిం నిస్త్రింశం వా పరశ్వథం ॥ 28 ॥ 4-35-28(29840)
యదేవ మానుషం భీమ భవేదన్యైరలక్షితం ।
తదేవాయుధమాదాయ మోచయాశు మహీతిం ॥ 29 ॥ 4-35-29(29841)
యమౌ చ చక్రరక్షౌ తే భవితారౌ మహాబలౌ।
వ్యాయచ్ఛతస్తే సమరే మత్స్యరాజం పరీప్స్రతః ॥ 30 ॥ 4-35-30(29842)
వైశంపాయన ఉవాచ। 4-35-31x(3137)
భ్రాతుర్వచనమాదాయ భీమో వృక్షం విసృజ్య చ।
చాపమాదాయ సంప్రాప్తో రథమాస్థాయ పాండవః ॥ 31 ॥ 4-35-31(29843)
వ్యముంచచ్ఛరవర్షాణి సతోయ ఇవ తోయదః ।
తం భీమో భీమకర్మాణం శుశర్మాణమథాఽఽద్రవత్ ॥ 32 ॥ 4-35-32(29844)
విరాటమభివీక్ష్యైనం తిష్ఠితిష్ఠేతి చావదత్ ॥ 33 ॥ 4-35-33(29845)
సుశర్మా చింతయామాస కాలాంతకయమోపమం ।
తిష్ఠతిష్ఠేతి భాషంతం పృష్ఠతో రథపుంగవః ॥ 34 ॥ 4-35-34(29846)
పశ్యతాం సుమహత్కర్మ మహద్యుద్ధముపస్థితం ।
పరావృత్తో ధనుర్గృహ్య సుశర్మా భ్రాతృభిః సహ ॥ 35 ॥ 4-35-35(29847)
నిమేషాంతరమాత్రేణ భీమసేనేన తే రథాః ।
రథానాం చ గజానాం చ వాజినాం చ ససాదినాం ॥ 36 ॥ 4-35-36(29848)
సహస్రశతసంఘాతాః శూరాణాముగ్రధన్వినాం ।
పాతితా భీమసేనేన విరాటస్య సమీపతః ॥ 37 ॥ 4-35-37(29849)
పత్తయో నిహతాస్తేషాం గదాం గృహ్య మహాత్మనా ॥ 38 ॥ 4-35-38(29850)
తద్దృష్ట్వా తాదృశం యుద్ధం సుశర్మా యుద్ధదుర్మదః।
చింతయామాస మనసా కిం శేషం హి బలస్య మే ॥ 39 ॥ 4-35-39(29851)
అపరో దృశ్యతే సైన్యే పురా మగ్నో మహాబలే।
ఆకర్ణపూర్ణేన తదా ధనుషా ప్రత్యదృశ్యత ॥ 40 ॥ 4-35-40(29852)
సుశర్మా సాయకాంస్తీక్ష్ణాన్క్షిపతే చ పునఃపునః ॥ 41 ॥ 4-35-41(29853)
తతః సమస్తాస్తే సర్వే తురగానభ్యచోదయన్।
దివ్యమస్త్రం వికుర్వాణాస్త్రిగర్తాన్ప్రత్యమర్షణాః ॥ 42 ॥ 4-35-42(29854)
తాన్నివృత్తరథాందృష్ట్వా పాండవాస్తాం మహాచమూం ।
వైరాటిః పరమక్రుద్ధో యుయుధే పరమాద్భుతం ॥ 43 ॥ 4-35-43(29855)
త్రిగర్తాః సమభిక్రంయ అయుధ్యంత జయైషిణః।
తాన్భీమసేనః సంక్రుద్ధః సర్వశస్త్రభృతాంవరః ।
వైరాటిః పరమక్రుద్ధో యుయుధే పరమాద్భుతం ॥ 44 ॥ 4-35-44(29856)
సహస్రం ప్రాహిణీద్రాజా కుంతీపుత్రో యుధిష్ఠిరః।
నకులశ్చాపి సప్తైవ శతాని ప్రాహిణోచ్ఛరైః ॥ 45 ॥ 4-35-45(29857)
శతాని త్రీణి శూరాణాం సహదేవః ప్రతాపవాన్ ।
యుధిష్ఠిరసమాదిష్టో నిజఘ్నే పురుషర్షభః ॥ 46 ॥ 4-35-46(29858)
ప్రవిశ్య మహతీం సేనాం త్రిగర్తానాం మహాబలః ।
క్షోభయన్సర్వభూతాని సింహః క్షుద్రమృగానివ ॥ 47 ॥ 4-35-47(29859)
తతో యుధిష్ఠిరో రాజా త్వరమాణో మహాబలః।
అభిద్రుత్య సుశర్మాణం శరైరభ్యహనద్ధృశం ॥ 48 ॥ 4-35-48(29860)
సుశర్మాఽపి సుసంక్రుద్ధస్త్వరాణో యుధిష్ఠిరం ।
అవిధ్యద్దశభిర్బాణైశ్చతుర్భిశ్చతురో హయాన్ ॥ 49 ॥ 4-35-49(29861)
తతో రాజన్క్షిప్రకారీ కుంతీఽపుత్రో వృకోదరః।
సమాసాద్య సుశర్మాణమశ్వాంస్తస్య న్యపాతయత్ ॥ 50 ॥ 4-35-50(29862)
పృష్ఠగోషౌ చ తస్యాథ హత్వా పరమసాయకైః।
అథాస్య సారథిం క్రుద్ధో రథోపస్థాదపతయత్ ॥ 51 ॥ 4-35-51(29863)
చక్రరక్షస్తు శూరశ్చ శోణాశ్వో నామ నామతః।
స భయాద్విరథం దృష్ట్వా త్రైగర్తం వ్యాజహాత్తదా ॥ 52 ॥ 4-35-52(29864)
తతో విరాటః ప్రస్కంద్య రథాదథ సుశర్మణః।
గదామస్య పరామృశ్య తమేవాభ్యహనద్బలీ ॥ 53 ॥ 4-35-53(29865)
స చచార గదాపాణిర్వృద్ధోఽపి తరుణో యథా ॥ 54 ॥ 4-35-54(29866)
భీమస్తు భీమసంకాశో రథాత్ప్రస్కంద్య వీర్యవాన్ ।
ఉత్ప్లుత్య గత్వా వేగేన తద్రథే వినిపత్య చ।
సుశర్మణః శిరోఽగుహ్ణాత్పునరాశ్వాస్య యుధ్యతః ॥ 55 ॥ 4-35-55(29867)
అగ్రాద్గిరేర్వినిక్షిప్య సింహః క్షుద్రమృగం యథా।
ఊర్ధ్వముత్ప్లృత్య మార్జార ఆఖోర్యద్వచ్ఛిరో రుషా ॥ 56 ॥ 4-35-56(29868)
సముద్యంయ తు రోషాత్తం నిష్పిపేష మహీతలే।
యదా మూర్ధ్ని మహాబాహుః ప్రాహరద్విలపిష్యతః ॥ 57 ॥ 4-35-57(29869)
తస్య జాను దదౌ భీమో జఘ్నే చైనమరత్నినా ।
స మోహమగమద్రాజా ప్రహారవరపీడితః॥ 58 ॥ 4-35-58(29870)
తస్మిన్వీరే గృహీతే తు త్రిగర్తానాం మహారథే।
అభజ్యత బలం సర్వం త్రిగర్తానాం భయాతురం ॥ 59 ॥ 4-35-59(29871)
నివృత్య గాస్తతః సర్వాః పాండుపుత్రా మహారథాః।
అవజిత్య సుశర్మాణం ధనం చాదాయ సర్వశః ॥ 60 ॥ 4-35-60(29872)
స్వబాహుబలసంపన్నా హ్రీనిషేవా యతవ్రతాః।
విరాటస్య మహాత్మానః పరిక్లేశవినాశనాః।
స్థితాః సమక్షం తే సర్వే త్వథ భీమోఽభ్యభాషత ॥ 61 ॥ 4-35-61(29873)
నాయం పాపసమాచారో మత్తో జీవితుమర్హతి।
కింను శక్యం మయా కర్తుం యద్రాజా సతతం ఘృణీ ।
గలే గృహీత్వా రాజానమానీయ వివశం వశం ॥ 62 ॥ 4-35-62(29874)
తత ఏనం విచేష్టంతం బద్ధ్వా పార్థో వృకోదరః।
రథమారోపయామాస విసంజ్ఞం పాంసుగుంఠితం ॥ 63 ॥ 4-35-63(29875)
అభ్యేత్య రణమధ్యస్థమభ్యగచ్ఛద్యుధిష్ఠిరం ।
దర్శయామాస భీమస్తు సుశర్మాణం నరాధిపం ॥ 64 ॥ 4-35-64(29876)
ప్రోవాచ పురుషవ్యాఘ్రో భీమమాహవశోభినం ।
తం రాజా ప్రాహసద్దృష్ట్వా ముచ్యతాం వై నరాధమః ॥ 65 ॥ 4-35-65(29877)
ఏవముక్తోఽబ్రవీద్భీమః సుశర్మాణం మహాబలం ।
జీవితుం చేచ్ఛసే మూఢ హేతుం మే గదతః శృణు ॥ 66 ॥ 4-35-66(29878)
దాసోస్మీతి త్వయా వాచ్యం సంసత్సు చ సభాసు చ ।
ఏవం తే జీవితం దద్యామేష యుద్ధజితో విధిః ॥ 67 ॥ 4-35-67(29879)
తమువాచ తతో జ్యేష్ఠో భ్రాతా సప్రణయం వచః।
ముంచముంచాధమాచారం ప్రమాణం యది తే వయం ॥ 68 ॥ 4-35-68(29880)
దాసభావం గతో హ్యేష విరాటస్య మహీపతేః।
అదాసో గచ్ఛ ముక్తోసి మైవం కార్షీః కదాచన ॥ 69 ॥ 4-35-69(29881)
ఏవముక్తే తు సవ్రీడః సుశర్మాఽసీదధోముఖః ।
స ముక్తోఽభ్యేత్య రాజానమభివాద్య ప్రతస్థివాన్ ॥ 70 ॥ 4-35-70(29882)
విసృజ్య తు సుశర్మాణం పాండవాస్తే హతద్విషః ।
స్వబాహుబలసంపన్నా హీనిషేవా యతవ్రతాః ।
సంగ్రామశిరసో మధ్యే తాం రాత్రిం సుఖినోఽవసన్ ॥ 71 ॥ 4-35-71(29883)

॥ శ్రీమన్మహాభారతే విరాటపర్వణి గోగ్రహణపర్వణి పంచత్రింశోఽధ్యాయః ॥ 35 ॥

Mahabharata - Virata Parva - Chapter Footnotes
4-35-2 నందయన్క్షత్రియానితి థo పాఠః ॥ 2 ॥

www.sanatanadharm.com - play store app (sanatana dharm)

"Bharathiya Sanatana Dharm" and Sanatana Dharmam & Dharmo rakshati Rakshitha logo are our trademarks. Unauthorised use of "Sanatana Dharmam & Dharmo rakshoati Rakshitha" and the logo is not allowed. Copyright © sanatanadharm.com All Rights Reserved . Made in India.